پاسخ های کیفری و غیرکیفری به سازه های غیر مجاز شهری در حقوق کیفری ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه حقوق کیفری و جرم شناسی، دانشکده حقوق، دانشگاه شهید بهشتی ، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری حقوق کیفری و جرم شناسی دانشگاه ازاد اسلامی واحد تهران شمال

چکیده

گسترش ساخت‌وساز شهری در دهه‌های اخیر، در کنار ضعف نظام نظارتی و درآمدمحور بودن شهرداری‌ها، منجر به افزایش تخلفات ساختمانی و شکل‌گیری سازه‌های ناایمن در شهرهای ایران شده است. در نظام حقوقی ایران، اغلب تخلفات ساختمانی فاقد وصف کیفری مستقل بوده و عمدتاً در قالب ضمان مدنی یا رسیدگی‌های اداری، به‌ویژه در کمیسیون ماده ۱۰۰ قانون شهرداری، مورد بررسی قرار می‌گیرند. این رویکرد، به دلیل فقدان ضمانت اجرای کیفری مؤثر، کارایی لازم برای پیشگیری از وقوع حوادث انسانی و صیانت از حقوق عمومی را ندارد.پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع کتابخانه‌ای و قوانین موضوعه، به بررسی پاسخ‌های کیفری و غیرکیفری نظام حقوقی ایران در مواجهه با ساخت‌وسازهای غیرمجاز و ناایمن می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که قوانین موجود، به‌ویژه مقررات شهرداری و مواد مربوط به ضمان در قانون مجازات اسلامی، از منظر پیشگیری کیفری ناکارآمد بوده و پاسخ مناسبی به مخاطرات جدی ناشی از ساخت‌وسازهای غیرایمن ارائه نمی‌دهند. در پایان، ضرورت جرم‌انگاری مستقل برخی تخلفات ساختمانی، تقویت نقش دادستان در صیانت از حقوق عامه و اصلاح ساختار کمیسیون ماده ۱۰۰ به‌عنوان راهکارهای مؤثر پیشگیرانه مورد تأکید قرار می‌گیرد.